« Home | Papa Dance-Nasz ziemski eden(1988) » | Kapitan Nemo-The Best Of(1983-1989) » | Seu Jorge-Cru(2004) » | Back To The Future SDT(1985) » | Papa Dance(BONUS) » | Papa Dance-Poniżej krytyki (1986) » | Papa Dance-Papa Dance(1985) » | The Human League-Travelogue(1980) » 

Sonntag, Mai 14, 2006 

Czesław Niemen-Enigmatic(1969)

Czesław Niemen(Feb 16 1939- Jan 17 2004)


Czeslaw Niemen.What can I say,his contribution to polish music is more than fundamental.I wouldn't go so far if I said he was the one who redefined it.He was born Czeslaw Juliusz Wydrzycki in the village fo Stare Wasiliszki,formerly Poland,nowadays Belarus.He was only six month old when WW II broke out.Like millions of Poles he was forced to leave his birth place and move to Western Poland as a part of repatriation.Move to Poland that made his home for the rest of his life.
He made his debut in early 1960s(in fact 1958) singing a polish kind of rock'n'roll(in Poland labelled as Big Beat)and soul music.His song of 1967 "Dziwny jest ten swiat"/Strange Is This World became one of the most important songs of that era.He was one of the first Poles to wear long hair and colourfull ,introducing psychedelia style to communist Poland.The first theree records he recorded with his band "Akwarele"/Water-colours,later he recorded with his new bands"Enigmatic","Niemen group"and "Aerolit".In 1969 he decided to change his musical style to progresssive rock,recording the monumental album "Enigmatic",and here our journey begins.
I think this album is very important,so i decided to present it in three different languages,like three different keys.Avant-garde enough?



Belarus,Stare Wasiliszki/Poland,Warsaw/Warszawa 1969

Enigmatic opens with stunning monumental Hammond organs intro,accompanied by la chorus singin in latin.After that we hear Niemen crying with dramatic vocal opening line of"Bema pamieci zalobny- Rapsod",based on a poem by one of the most important and inventive polish poets Cyprial kamil Norwid.This song is definately a must for everyone who's interested in progressive rock.Let me only mention that it became a reference of polish classes in schools when talkin about Norwid's poetry.
"Jednego serca",the second piece on this album,based on a poem of another polish poet,Kazimierz Przerwa-Tetmajer reveals a turn toward jazz,introducing memebers of Zbigniew Namyslowski's band like young Michal Urbaniak(known as collaborant on Miles Davis Tutu).Well,sing this song to a polish girl and I can garantee for effects.
Third one "Kwiaty ojczyste" is also inspired by a poem.It comes from Tadeusz Kubiak's "Kwiaty Ojczyste",red by Niemen in polish newspaper during his Italy tournee.It reveals performers feelings about his Home country and makes a picture of polish countryside.Enigmatic ends up with another beautiful piece "Mow do mnie jeszcze with Kazimierz Przerwa-Tetmajer's lyrics and powefull choruses performed byby the "Alibabki"group.
I realise that it may sound patethic but this is a masterpiece.Truly masterpiece treated by polish fans to this days with kneel down attitude.At the end i would like to quote a review written by english fan,found on the net:
"Had it been recorded in UK it would now be hailed as one of the defining albums in the history of progressive rock. A brilliant album and to any fan of this genre just as essential as "In the Court of the Crimson King" or "Close to the Edge".
Hard to argue with that,I must say.

Dass ich ein besonderer Kenner polnischer Rockmusik wäre, kann ich nicht behaupten, auch wenn ich z.B. SBB mag. Die Mitteilung, dass Czeslaw Niemens "Enigmatic" einen Meilenstein des polnischen Rocks darstellt, ist also stramm nachgeplappert. Man kann es überall lesen, auch in seriösen Quellen, und daher habe ich keinen Anlass, an der historischen Bedeutung dieses Albums für die Rockmusik in Polen zu zweifeln.
"Enigmatic" ist kein klassischer Prog, wir befinden uns immerhin erst im Jahr 1969. Die vier Stücke bieten vielmehr so etwas wie einen "Kunst-Blues" - einen ziemlich "unafrikanischen" Blues, der mit sakralen Orgelklängen und Chören europäischer Herkunft garniert ist, wodurch eine Musik irgendwo zwischen Zeitlupen-Gospel und weihevollem Oratorium entsteht - und zwar direkt aus den Gefilden des real existierenden Sozialismus. Genuin bluesig ist dabei allerdings die Expression, mit der Niemen singt. Diese außerordentliche Leidenschaft lässt seine Musik weniger brav erscheinen als vieles, was z.B. in der DDR produziert wurde. (Wobei man sich aber des Glatteises bewußt sein sollte, das durch das Sprachproblem entsteht: Manches wirkt halt einfach biederer, wenn man die Texte Wort für Wort versteht.)
Dreh- und Angelpunkt der Platte ist Track 1. Er zeichnet sich schon durch seine Länge aus und er bietet mit seiner feierlichen, langsamen Einleitung, den Glockentönen, den Chören und den Orgelklängen fast das gesamte musikalische Arsenal der Platte auf. Der eigentliche Bluesteil ist dann ziemlich ausgedehnt und ergeht sich in sehr vielen Wiederholungen, die mich aber nicht so sehr stören, weil ich die Gesangsstimme spannend finde. Bei geringerem Wohlwollen gegenüber dieser Stimme können derartige Passagen wohl auch nerven. Die dei restlichen Stücke bieten gewissermaßen verschlankte Abkürzungen des Musters aus Track 1, fügen dafür aber noch einige jazzige Passagen hinzu, ohne dass diese den Gesamteindruck dominieren würden.
Wem kann man die Platte empfehlen? Ganz sicher denjenigen, die Procol Harum mögen. Ähnlichkeiten sind unüberhörbar. "Enigmatic" ist aber keineswegs ein Abklatsch, wie obige Beschreibung vielleicht deutlich macht.
Czeslaw Niemen verstarb im Januar 2004 im Alter von 64 Jahren.
Ralf J. Günther

Niemen ist tot.
Niemen ist unsterblich…
…denn Niemen ist - Gott.
Mit ihm beginnt der Ostprog. Um ihn ranken sich Legenden.
Er konnte einen frühen Hit seiner souligen swinging Sixties Phase an Marlene Dietrich verkaufen.
Er feuerte 1968 seine Bläsersektion um von da an mit Prog zu experimentieren; entdeckte 3 Nobodies, die sich Schlesische Blues Band nannten, ihn ein Jahr lang begleiteten, um anschließend ihr Namenskürzel umzudeuten und als SBB selbst zum Kult zu werden.
Er sollte anlässlich einer USA Tour (hört, hört!) Al Kooper bei Blood, Sweat and Tears ersetzen, also „abhauen“ – was er nicht tat, wodurch seine polnischen Veröffentlichungen also auch nicht vom Markt genommen werden mussten, wie die Werke so vieler anderer privilegierter Ostkünstler, die der Versuchung nicht widerstanden und (abgesehen von UNSERER Nina!) untergingen.
Er tourte als Vorband des Mahavishnu Orchestra durch Westeuropa.
Trat er im Osten auf, war stets er der Haupt-Act und jeder, der vor ihm auftrat, fühlte sich geadelt; „in Sopot haben wir dann vor Niemen gespielt!“ (Stern Combo Meißen) Er war der Guru, der aus dem Osten kam: Rasputinerscheinung mit breitkrempigem Hut, langem Mantel und provokantem Künstlernamen, an dem die DDR seltsamerweise keinen Anstoß nahm und seine Platten über das „Polnische Kultur-und Informationszentrum“ in Leipzig und Berlin anstandslos vertrieb.
Man male sich aus, was wohl passiert wäre, wenn es einem „Tanz-und-Unterhaltungskunstschaffenden“ der Volksrepublik Honeckerien eingekommen wäre, seine Kapelle Manfred Memel Band zu nennen! Ingo Insterburg hätte in die DKP eintreten können, er hätte trotzdem keine Auftrittserlaubnis auf dieser Seite der Mauer bekommen – mit DIESEM Namen.
In Unkenntnis der Brisanz des bewusst gewählten Pseudonyms rangierte Niemen in meiner Altersgruppe, die erst in der 2.Hälfte der 70er musikalischen Geschmack entwickelte nur als Aufhänger für diverse Gags Marke:
„In Dresden soll ein Rockfestival steigen.“
„Wer spielt?“
„Jazzwaff Njemen und Popka Rockowski.“
Hieraus wird ersichtlich, dass er der Gott unserer großen Brüder war, jedoch „schon zu unserer Zeit“ sich in den Bereich Freejazz abgeseilt hatte und lediglich in oben bezeichneten Verkaufstellen mit westlich anheimelnden Plattencovern präsent war.
Erschwerend kommt dazu, dass die gesamten 70er die Diskussion nicht abriss, ob zum Beispiel Deutsch überhaupt eine Rocksprache sei, wie Englisch und Ungarisch.
Wenn einem schon Deutsch mit Rock untermalt nur ansatzweise gefällt, was ist dann erst mit den slawischen Sprachen und ihren gehäuften Zischlauten?
Speziell Niemen nun singt auf seinen Progplatten recht viel. Man muss also gesungenes Polnisch mögen, ohne es zu verstehen.
Und hier komme ich nun bei speziell dieser Platte an:
Es ist die „Proggigste“.
Mit dem mystischsten Cover.
Und dem meisten Text.
Man hört Glocken. Man hört Chöre. (Man denkt vielleicht an Therion.) Aber dann kommt abrupt der Punkt, an dem das einsetzt, was Ralf als „unafrikanischen Blues“ bezeichnet. Bei mir verflüchtigt sich an dieser Stelle die Begeisterung. Niemens Gesang verdrängt in meiner Wahrnehmung die unterlegte Instrumentierung derart, dass es mir wie a capella vorkommt. Polnisch. Und immer sehr lange. Zu lange.
Sicher, man lernt dazu. Man liest, dass es sich bei Niemen Texten dieser Phase um vertonte nationale Epen des 18. und 19. Jahrhunderts handeln soll. (Der vertriebene Ostpole singt in poststalinistischer Zeit Vermächtnisse der anderen Unfreiheitsepoche!)
Alle Achtung! Er ist auch da seiner Zeit – und was das Verwenden historischer Inhalte angeht – dem internationalen Prog voraus.
Da ich inzwischen norwegisch-, finnisch-, slowakisch-, in geringer Dosis auch japanisch Gesungenes vertrage, frage ich mich, weshalb eigentlich ausgerechnet Niemen in meinen Gehörgängen nicht zünden will.
Fazit: Wer sich diese Platte zulegt, erwirbt eine Nagelprobe, ob er sich Hardcore Proggie nennen kann oder eher nicht. Ich bin’s wohl nicht und wage hier keine Punktvergabe.
Holger Grützner

Eine Übersetzung der Lyrics von "Bema pamieci zalobny-Rapsod findet ihr
hier

Po polsku postanowilem sie dzis takze nie wysilac(wiem,cholerny ze mnie len:) i zatrudnilem mlodego ,zdolnego czlowieka o ktorym bedzie jeszcze glosno:


W latach 30. i 40. urodziło się najwięcej geniuszy. Tak przynajmniej mozna byłoby sądzić patrząc na lata 60. w muzyce popularnej. Nie ma bowiem wątpliwości, że są one dla rozwoju rocka kluczowe a z perspektywy czasu widać ich artystyczny prymat nad innymi dekadami. Na czym to polega, że za zespoły wszechczasów uznajemy dziś The Beatles czy The Beach Boys a nie np. Talk Talk lub Sonic Youth? Lata 60. to czas kiedy artyści, by się rozwijać, nie tyle musieli wchodzić na nowe ścieżki, ile je udeptywać. Wielcy tamtych lat, Wilson, McCartney, Lennon wyznaczyli kierunki muzyki pop i do dziś na melodyce, harmonice, strukturze piosenek odczuwamy piętno ich indywidualności. Muzycy ci, będąc u szczytu popularności, zdecydowali się na woltę i rozrywkę zamienili na sztukę. Lata 60. w Polsce to okres muzycznie przegrany. Nigdy nie odrobimy już tego wielkiego dystansu, jaki dzieli polski rock od zachodniego. Z jednej strony sławą cieszyły się wtedy plastykowe gwiazdki w rodzaju Ireny Santor, z drugiej straszyły prymitywne zespoły bigbitowe. W tych siermiężnych, gomułkowskich czasach przeciwwagę dla rodzimych, tandetnych "artystów" musiał stanowić tak bardzo inny, wzbudzający skrajne emocje (wśród młodzieży głównie uwielbienie) Czesław Niemen. Nieziemski głos, ekscentryczny ubiór, rewelacyjne utwory, ale też nierówne albumy – taki był Niemen tamtej dekady. Chyba za najlepszą płytę tego okresu należy uznać "Dziwny jest ten świat" – wiele wspaniałych piosenek (w tym klasyczny tytułowy) i kilka wyraźnych niedociągnięć (oczywista wpadka "Nie wstawaj lewą nogą"). Artysta był w kraju, co zrozumiałe, gigantem. Nie zaspokoiło to jednak jego ambicji. Jak Wilson i The Beatles podążył w stronę muzyki ambitnej, unikalnej na skalę światową. Jednocześnie, w szerszej perspektywie, oznaczało to komercyjne samobójstwo. Niemen w 1969 roku skompletował porażającą ekipę. W jej skład wchodzili: Czesław Bartkowski (perkusja), Zbigniew Sztyc (saksofon tenorowy), Zbigniew Namysłowski (saksofon altowy), Michał Urbaniak (saksofon tenorowy, flet), Tomasz Jaśkiewicz (gitara), Janusz Zieliński (gitara basowa) i Alibabki (chór). W tym gronie nagrał "Enigmatic", biorąc na tapetę wiersze trzech różnych poetów. Ciężko jednoznacznie określić gatunek, do którego można "Enigmatic" zaklasyfikować. Najczęściej mówi się o jazzrocku, ale czy udział saksofonistów świadczy o "jazzowości" płyty? Na pewno nie. Jedno jest pewne: "Enigmatic" to kamień milowy polskiej muzyki. "Enigmatic" otwiera kongenialna interpretacja "Bema pamięci żałobnego rapsodu" Cypriana Norwida. Chyba mało kto może dziś przyznać że utworu postromantycznego poety nie kojarzy mimowolnie ze suitą Niemena. Świetnym rozwiązaniem okazał się podział utworu na motto wiersza i właściwą jego treść. Niemen do samej ceremonii złożenia ciała narodowego bohatera dodaje równie długi i ważny obraz mszy. Kościelne dzwony, organy Hammonda i chór gregoriański powtarzający Iusiurandum patri datum usque ad hanc diem ita servavi ("przysięgę ojcu złożoną po dziś dzień tak zachowałem") budują podniosłą atmosferę, której kulminacja i rozwiązanie nastąpi w drugiej części. Około szośtej minuty w powalający sposób pojawia się perkusja, niejako zapowiadająca to, co stanie się sto sekund później. Niemen wyczerpie tekst wiersza wykazując ogromną wokalną i kompozytorską wirtuozerię. Musi budzić podziw sposób, w jaki poradził sobie z przeraźliwie trudnym lirykiem Norwida. Rezygnując z heksametru zmienił rytm, a miarowość wiersza obrazującą funeralny rytuał, uzyskał dzięki kreatywnemu, emocjonalnemu akcentowaniu, szczególnie słyszalnemu w wersach asonansowych. Muzyczną warstwę, poza wymienionymi wcześniej, perkusją i organami Hammonda tworzy drugoplanowa, agresywna partia gitary Jaśkiewicza. Nie można też zapomnieć o kapitalnym, ponadczasowym temacie, o który oparty jest utwór. Na następny w zestawie, wybrano w założeniu żartobliwy wiersz Adama Asnyka "Jednego Serca". Owszem, emocjonalne wykonanie może wydawać się dramatycznym, ale jest to dramatyzm jakby zdystansowany, ironiczny. Popis daje tu Jaśkiewicz, który znów "gryzie" gitarą i Alibabki, po raz pierwszy pojawiające się na płycie. Genialnym utworem okazują się "Kwiaty polskie". Z poprawnego wiersza Tadeusza Kubiaka stworzył Niemen niezapomnianą, potężna pieśń. Niemal widzimy te "dziewanny złote pod Zamościem i w Kazimierzu białe sady", niemal znajdujemy się nad "Odrą, Wartą i Pilicą". Wokal Niemena brzmi być może najwspanialej w karierze, a dorównują mu Alibabki, śpiewające wprost zdumiewająco. Zachwyca urozmaicone solo Namysłowskiego, czaruje pełnią wyrazu partia fletu w wykonaniu Urbaniaka. Znów cichym bohaterem jest Jaśkiewicz, a wielkością nie odstają Zieliński i Bartkowski. W finałowym "Mów do mnie jeszcze" Niemen ożywia martwy wiersz Tetmajera. Najkrótsza na płycie piosenka zdaje się być ukojeniem po emocjach związanych z trzema wcześniejszymi utworami. Poezja okazała się środkiem, dzięki któremu Niemen mógł wypłynąć na szerokie wody. Na następnych płytach, bardzo dobrych jeszcze "Marionetkach" i "Aerolicie" i coraz słabszych kolejnych albumach, ciągle korzystał z twórczości poetów, głównie Norwida. Niestety, interpretacje coraz częściej okazywały się pretensjonalne i nadęte (np. "Moja piosnka"). Kompletną porażką okazały się jego własne liryki. Pycha i poczucie własnej wielkości, już utrwalone w filmie Marka Piwowskiego "Sukces", u kresu życia nabrały kosmicznych rozmiarów. Napawają obrzydzeniem uwagi Niemena pod adresem SBB, śmieszą wynurzenia na temat charakteru narodowego Polaków. O tej pod koniec życia groteskowej figurze rodacy przypominają sobie po jego śmierci. Laurki, które w takiej sytuacji zawsze masowo powstają, każą nam widzieć w Niemenie nie tylko wielkiego muzyka, ale też wielkiego człowieka. Jeśli więc kiedykolwiek zdegustowani tym spektaklem zaatakujemy Niemena, pamiętajmy, że bronić go może jedynie muzyka. A najdonioślejszym jej zapisem jest "Enigmatic".
kubasa,
screenagers.pl

Track Listings:
1.Bema pamięci żałobny-rapsod/A Mournful Rhapsody in Memory of Bem
2.Jednego serca/ Of One Heart
3.Kwiaty polskie/Polish Flowers
4.Mów do mnie jeszcze /Speak To Me Still


Cheers

Tak coś czułem, że o Czesiu będzie mowa. I tu pytanie retoryczne: Czy o dzisiejszych ,,plastikowych gwiazdkach" ktoś będzie w przyszłości wspominał i przyklejał im łatkę ,,legenda" lub ,,dinozaur polskiej muzyki" ? :)
Pozdr!

hi everyone and thank you to the music traveller,

i always appreciate good music from poland, where they seem to have a lot of excellent musicians (maybe due to a ?formerly? better musical education system?).

I have a question to you all:
i bought a vinyl of niemen in the 70ies here in germany. it was - as far as i remember - entitled "Mourner´s Rhapsody" and published through the CBS corporation. the lyrics on it were sung in english (e.g. "i search for love, i search for love, every day every night i search for love"...). somebody told me, at least one vinyl-side was kind of a musical concept dealing the theme "catholicism". i remember further that some highly acclaimed US-electric-jazz-fusion-instrumentalists played on that album (john abercrombie?), but also michael urbaniak. can anybody tell me more on that album, and evtually post this? since my younger days the tunes of that vinyl stayed in my head. can anybody tell me more about that gem? (and eventually post it?)

Servus Hermann:)

It's hard to say wheter polish musicians were better educated as others or not.We had some good acts back in 60/70s,mainly in jazz genre but the artists were confronted with harsh reality of those times with very little chance to break through.The best ones have succed,and iI think Niemen's one of examples.

According to your request,yes I do have Mourners Rhapsody re-issue which was recorded in 1974 during Niemen's USA stay and I'll post it here with some additional info:)

Grüss.peixe

that would be really great, peixe!
can´t wait ´til you post that...

I have been looking for sites like this for a long time. Thank you! »

Hi,
I am a Niemen fan since I have been to Gdansk in 1998. A (young) friend of mine just told me about this music her father was listinig to and buy it for me. Everything was here : the sound, the soul, THE voice. The only difficulty is to understand the lyrics because I speak only 50 words of polish. It's a pity because it seems to be as wonderfull as the music ! In fact it's a mix between Pink Floyd, Otis Reeding and Small Faces ?? Without the "Iron curtain" between communist Poland and the rest of the world, this artist could be as great as a lot British or American singers... it's a pity.
He is still well respected in Poland even if young prefers Mika or Madonna ...
CU

Heya i'm for the primary time here. I found this board and I to find It really useful & it helped me out much. I hope to provide one thing again and aid others such as you helped me.

Here is my web blog: Air Jordan

Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on
the video to make your point. You definitely know what youre talking about, why throw away your intelligence on
just posting videos to your site when you could be giving us something enlightening
to read?

my web-site :: Mulberry UK

Kommentar veröffentlichen